Select Page

آتش دل

(آتش جاودان)

نت ترانه:

متن ترانه:

 

آتشی در سینه دارم، جاویدانی، عمر من، مرگی است، نامش زندگانی

رحمتی کن! کز غمت جان می سپارم، بیش از این، من، طاقت هجران ندارم

 

کی نهی، بر سرم پای، ای پری، از وفاداری؟

شد تمام، بس از غمت، کرده ام زاری

نوگلی زیبا بوَد، حُسن و جوانی، عطر آن گل، رحمت است و مهربانی

 

ناپسند دیده بوَد، دل شکستن، رشته ی الفت و یاری، گسستن

 

کی کنی ای پری، ترک ستمگری، می فکنی نظری، آخر، به چشم ژاله بارم؟

گرچه ناز دلبران، دل تازه دارد، ناز هم، معبود من، اندازه دارد

 

هیچ و گر، ترحمی نمی کنی، بر حال زارم، جز دمی، که بگذرد، که بگذرد از چاره کارم

دانمت، که بر سرم، گذر کنی، ز رحمت، اما، آن زمان، که برکشد، گیاه غم، سر از مزارم

 

از نظرهای تو، بی مهری عیان است، جان گداز است، آن نظر، کارام جان است

سیل اشکم، با زبان بی زبانی، با تو گوید، راز عشقم، گرچه دانی

 

هاتفی، ای پری، من در وجودت نمی بینم، کی کنی رحمتی، ای مَه، تو بر جان مسکینم؟

از غمت، در سینه ام، صد داستان است، از حیا، قفلی، ولیکن بر زبان است

 

چون که بودت، سر پیمان شکستن، عهد از اول، ز چه بایست بر سر

 

گر گذر آوری، بر سرم ای پری، می نگری که دلم، ای محض غم، آتشفشان است

کشته شد در من، خیالات جوانی، لذتی دیگر ندارد زندگانی

 

سرنوشتم این چنین، بوَد سیاهی در سیاهی

دوده ای، سیاهی، از برای پژمان، شد تباهی

گر تویی امید من، بوَد امیدم ناامیدی، ور تویی پناه من، شود پناهم بی پناهی

 

نشانه ها:

 

ترانه سرا: حسین پژمان بختیاری

ترانه خوان: قمرالملوک وزیری

ترانه ساز: مرتضی نی داوود

نوازنده:

تار ………………………………………………………… مرتضی نی داوود

در مایه: دشتی

زمان اجرا: 1315 هجری خورشیدی

دانستنی:

مرتضی نی داوود پیشینه شکل گیری و آفرینش ترانه آتش دل / آتش جاودان را در گفت و

گویی به مناسبت قمرالملوک وزیری چنین بیان کرده است:

بیش از همه ملک الشعرای بهار بود که برای ما – نی داوود و  قمرالملوک وزیری – ترانه

می‌ساخت. پژمان بختیاری، احمدی، وحید دستگردی و مؤیدثابتی شاعر خراسانی، بعد از

او با ما همکاری داشتند….  از روی آهنگ بنده، مرحوم ملک الشعرای بهار، این شعر را

ساختند:

مرغ سحر ناله سر کن، داغ مرا تازه تر کن

بلبل پربسته ز کنج قفس درآ، نغمهٔ آزادی نوع بشر سرا

و قمر هم آن را خواند. این ترانه و آهنگ آن، بهترین و معروفترین ترانه و آهنگ زمان

خودش شد. حتی حالا وقتی خودم آن را می‌شنوم، حظّ می‌کنم. اما همانطور که گفتم، غیر

از مرحوم ملک، شادروان پژمان بختیاری هم با قمر و  من همکاری داشتند و یک بار،

ضمن اینکه بنده آهنگی می‌ساختم، مرحوم پژمان شعر آن را سرودند. آهنگ در مایه ی

دشتی است و شعرش این است:

آتشی در سینه دارم جاودانی، عمر من مرگی است نامش زندگانی

رحمتی کن کز غمت جان می‌سپارم، بیش از این من طاقت هجران ندارم

از شرح ارائه شده توسط نی داوود پیداست که شعر تصنیف آتش دل، توسط پژمان

بختیاری در حین ساخت آهنگ آن توسط مرتضی نی داوود سروده شده‌ است. از شواهد

چنین برمی آید که ساخت شعر و  ترانهٔ این تصنیف در سال  ۱۳۱۵ خورشیدی صورت

پذیرفته و نخستین اجرای آن، توسط قمرالملوک  وزیری در همان سال، با تار مرتضی

خان نی داوود و در محل گراند هتل تهران بوده‌است. همچنین مدتی  بعد از این اجرا،

اجرایی دیگر از این ترانه با صدای قمرالملوک و تار نی داوود توسط کمپانی

هیزماسترویس بر روی صفحه گرامافون ضبط گردید که این نسخه خوشبختانه موجود و

در دسترس می‌باشد.

 

 

زمینه نوشته پیوسته: