Select Page

جا به جایی صدا

(حرکت صوت)

Sound Movement

(Movement of Sound)

چگونه صدا از جایی به جای دیگر می رود؟

بطوری که دانسته شده، از لرزش اجسام موج صدا به وجود می آید. موج صدا در هوا دیده نمی شود، چون

هوا دیده نمی شود؛ ولی صدا شنیده می شود.

 

آزمایش و تجربه:

 

چیزهای مورد نیاز آزمایش:

 

1 – نوار لاستیکی

2 – یک تکه کاغذ

 

روش آزمایش:

 

نخست نوار لاستیکی به لرزش آورده شود تا صدای آن شنیده شود.

 

در همین موقع، تکه کاغذ به نزدیک نوار پلاستیکی در حال لرزش، برده شود.

مشاهده می گردد که کاغذ هم می لرزد، زیرا وقتی نوار لاستیکی می لرزد، هوای اطراف خود را هم می لرزاند

و لرزش هوا سبب تکان خوردن یا لرزش  کاغذ می گردد. پس:

صدا از لرزش اجسام و هوای اطراف آن به وجود می آید و

از جایی تا جای دیگر می رود.

 

چه چیز برای جا به جایی صدا مورد نیاز است؟

برای آن که صدا حرکت کرده و از جایی به جای دیگر برسد، دو چیز مورد نیاز است:

1 – ماده

2 – زمان

 

چرا موج صدا برای حرکت / جا به جایی نیاز به ماده دارد؟

 

برخلاف موج های نور، که می توانند در خلأ حرکت کنند، موج های صدا برای حرکت و جا به جایی نیاز به

چیزی / ماده ای دارند.

 

آزمایش و تجربه:

 

چیزهای مورد نیاز آزمایش:

 

1 – تلمبه تخلیه هوا

2 – زنگ اخبار برقی

3 – حباب شیشه ی

 

روش آزمایش:

 

نخست زنگ اخبار برقی را در زیر حباب شیشه ای قرار داده و زنگ آن به صدا درآورده شود. مشاهده

می گردد که صدای زنگ آن شنیده می شود.

سپس به یاری تلمبه تخلیه هوا شروع به تخلیه هوای زیر حباب شود. مشاهده می گردد که با خالی شدن

تدریجی هوا، صدی زنگ ضعیف تر و ضعیف تر می گردد. بطوری که در هنگام تخلیه کامل هوای زیر حباب،

دیگر صدی زنگ به گوش نمی رسد. پس:

موج های صدا در خلأ حرکت نکرده و جا به جا نمی شود.

    

چگونه ماده ای برای جا به جا شدن صدا مورد نیاز است؟

 

صدا برای جا به جا شدن نیاز به ماده ای دارد.

این ماده که واسطه جا به جایی صدا می شود، می تواند گاز، جامد و یا مایع باشد.

 

آزمایش و تجربه :

روش آزمایش:

 

شخصی به فاصله ای از شخص دیگر ایستاده و او را صدا می زند.

مشاهده می گردد که صدای او به شخص دیگر رسیده و توسط او شنیده می شود. پس:

صدا به واسطه ی ماده ای به حالت گاز – مانند هوا – جا به جا می گردد.

 

آزمایش و تجربه:

  

چیزهای مورد نیاز آزمایش:

 

1 – یک میز چوبی

2 – یک چنگال غذاخوری

 

روش آزمایش:

نخست شخصی چنگال را به روی میز می کوبد. سپس شخص دیگر گوش خود را کنار میز می برد.

مشاهده می گردد که صدا به وسیله میز جا به جا شده و توسط شخص دیگر شنیده می شود. پس:

صدا به واسطه ی ماده ای به حالت جامد – مانند چوب – جا به جا می گردد.

 

آزمایش و تجربه:

 

چیزهای مورد نیاز آزمایش:

 

1 – یک ظرف با مقدار آب

2 – دو تکه سنگ سخت

 

روش آزمایش:

نخست شخصی دو تکه سنگ را درون آب به یکدیگر می زند. سپس شخص دیگر گوش خود را کنار ظرف آب

قرار می دهد.

مشاهده می گردد که صدا به وسیله آب درون ظرف جا به جا شده و توسط شخص دیگر شنیده می شود. پس:

صدا به واسطه ی ماده ای به حالت مایع – مانند آب – جا به جا می گردد.

  

چگونه برای جا به جایی صدا زمان مورد نیاز است؟

 

برای اینکه صدا از جایی به جای دیگر برسد، مدت زمانی مورد نیاز است.

 

آزمایش و تجربه:

 

چیزهای مورد نیاز آزمایش:

 

1 – یک سطل

2 – یک قطعه چوب

 

روش آزمایش:

شخصی سطل را به فاصله ای از شما قرار داده و با چوب به سطل می زند.

مشاهده می گردد که نخست خوردن چوب به سطل دیده می شود و کمی بعد از آن صدای سطل شنیده می شود.

پس:

صدا برای جا به جایی به زمان نیاز دارد.

  

چطور صدا بلندتر و بهتر جا به جا می شود؟

 

بطوری که دانسته شده، وقتی جسمی می لرزد، هوای اطراف آن هم به لرزش در آمده و صدای به وجود آمده،

به همه طرف پراکنده می شود. از این رو، برای اینکه بلندی صدا بیشتر گردد تا از دور بهتر شنیده شود، باید

از پراکنده شدن آن به اطراف جلوگیری کرد.

 

آزمایش و تجربه:

 

چیزهای مورد نیاز آزمایش:

 

1 – یک ساعت مچی

2 – یک ورق کاغذ

 

روش آزمایش:

 

نخست ساعت مچی را به دست بسته و دست کمی بالا برده شود تا صدای آن شنیده شود.

سپس کاغذ را به شکل یک لوله تا کرده شود. یک سر لوله کاغذی را به روی ساعت و سر دیگر آن به

نزدیک گوش برده شود.

مشاهده می گردد که این بار صدای تیک تیک ساعت بلندتر و بهتر شنیده می شود، زیرا لوله کاغذی از

پراکنده شدن صدای تیک تیک ساعت به اطراف به وسیله هوا جلوگیری می کند. پس:

برای اینکه صدا بلندتر و بهتر جا به جا شود، باید از پراکنده شدن آن جلوگیری کرد.