هایده

(معصومه دده بالا)

Hayedeh

(Maasoumeh Dadeh-bala)

 

زندگینامه:

هایده / معصومه دده بالا در 21 فروردین 1321 در تهران زاده شد. وی خواهر

بزرگتر افتخار دده بالا / مهستی بوده است.

هایده از سال 1345 هجری خورشیدی، فراگیری و آوازخوانی را نزد  علی تجویدی

آغاز کرد. هایده به گمان، از آخرین کشف های درخشان تجویدی بود. شانسی که هایده

آورد، این بود که تجویدی آهنگ تازه ای را در مخالف سه گاه و در پیوند با شعری

برانگیزنده  بر روی آخرین سروده ی  رهی معیری، آماده اجرا داشت. این ترانه با زیر

و زبرهایی که دارد، شناسنده دقیقی برای صدای گسترده و پرتوان هایده شده و صدای

هایده نیز متقابلاً ترانه  تجویدی – معیری را تأثیر بیشتر بخشید. این ترانه آزاده نام

دارد.

هایده در سن بیست و شش سالگی یعنی در سال 1347 هجری خورشیدی فعالیت

حرفه ای خود را با خواندن این ترانه استادش، آغاز کرد. اجرای این اثر با ارکستر

بزرگ گلها در رادیو تهران موجب شهرت او شد.

هایده پس از آزاده، چند ترانه دیگر نیز از تجویدی خواند و بعد سر و کارش به کاباره

افتاد، از او جدا شد و از نخستین سال های دهه پنجاه به خواندن ترانه های مردمی /

پاپ نزدیکتر و علاقمند شد.

محمد حیدری، جهانبخش پازوکی، صادق نوجوکی و انوشیروان روحانی آهنگسازان

دیگری بودند که صدای رسای هایده را در اجرای ترانه های خود به کار گرفتند و

همانقدر که این ها در راه مردمی شدن به هایده یاری رسانیدند، او نیز با صدای

پرجاذبه خود، سبب سکه شدن کار آنها شد.

هایده اگر چه در سال های پیش از انقلاب همچنان روی صحنه ماند، ولی بیشترین

زمان و توان خود را در خدمت بازار قرار داد که بیشتر به سود و زیان می اندیشید تا

به ارزش ها.

 

هایده طی حکمی به دادگاه انقلاب احضار شد. ولی او، چندی پیش از پیروزی انقلاب، در

شهریور 1357 راهی لندن – انگستان – شده بود و از 1361 در لس آنجلس – ایالات

متحده امریکا – به فعالیت ادامه داد.

مهاجرت به لس آنجلس، کار را دیگر یکسره کرد. مهاجران مخاطب موسیقی آنقدر

خسته و شکسته بودند که دیگر به ارزش ها نمی اندیشیدند و تنها  تفریح و سرگرمی

می خواستند. سرمایه نیز در جایی بکار می افتد که مخاطب انبوه داشته باشد. بر بستر

چنین تنیده از تفریح و تجارت، موسیقی لس آنجلسی آفریده شد و بیشتر آوازخوانان

مهاجر از جمله هایده را نیز به خدمت خود در آورد. این حرف، بدان معنا نیست که در

ترانه های سال های غربت وی هیچ گونه گوشه با ارزش دلنوازی وجود ندارد. در وهله

اول باید به جنس صدای ناب و کمیاب او اندیشید که در همه آفریده هایش یکسان مانده

است.

در سال های پس از انقلاب، میان سال های 1360 تا1368 هجری خورشیدی و شاید

به سبب اجرای ترانه های غمیادانه وطنی که گویای حال ایرانیان از ایران گریخته و

حتی ایرانیان مقیم داخل بود، روز به روز بر شمار طرفدارانش  افزوده می شد و هایده

را بیش از پیش محبوب ساخت. هر چند که در خود ایران نامش حتی از فهرست

کتاب های مرجع زدوده شده بود. هایده در این هشت نه سالی که در مهاجرت به سر

برد دست کم توانست بخواند. اگر در ایران مانده بود سرنوشتی بهتر از پریسا و

هنگامه اخوان پیدا نمی کرد که نتوانسته اند آزادانه – و برای همگان – بخوانند.

صدای هایده و برخی از ترانه های غمیادانه او در سال های غربت، تسکینی درخور

برای مهاجران و تبعیدیان دلشکسته بوده است.

از کنسرت های موفق هایده در خارج از ایران می توان به کنسرت 1982 میلادی با

گروه سازهای ایرانی – به سرپرستی منوچهر صادقی – در دانشگاه یو. سی. ال.

– کالیفرنیا -، کنسرت های 1982 و 1986 میلادی در آلبرت هال – لندن – به رهبری

فرنوش بهزاد و کنسرت 1986 در موزیک هاله – هامبورگ – اشاره کرد.

هایده سرانجام در 30 دی 1368، فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه

شهر سانفرانسیسکو – ایالات متحده امریکا -، با سکته قلبی درگذشت و در گورستان

وست وود – لس آنجلس – به خاک سپرده شد.

 

ترانه ها:

 

1352 هجری خورشیدی:

تنها با گل ها، توی چشمون سیاهم

دل تو خراب و ویرونه بشه، واسه دل بلا شدی

 

1355 هجری خورشیدی:

دلم می خواد

 

1366 هجری خورشیدی:

آلبوم / گلریز: گلریز، همنفس

 

1369 هجری خورشیدی:

آلبوم / زندگی: بهار بهار، راوی، زندگی، عالم یکرنگی، عسل چشم، کی می دونه،

نمی خوام

آلبوم / شانه هایت: زمونه، ساغر هستی، شانه هایت، یکی را دوست می دارم

 

آلبوم / شب عشق: آشیون، اشاره، ای خدا، باده فروش، تاریخ عشق، دل دیوونه،

سیاه چشمون، شب عشق، شب عید، شوریده سر

 

1371 هجری خورشیدی:

آلبوم / ای زندگی سلام: ای زندگی سام، جادو، دستهای تو، شب میخونه

ابر غم / دل سرد سرده، اگه بری نفرین می کنم، اومدنت محاله، بخشش، تنها با گل ها،

توی چشمون سیاهم، دشتستانی، دعای سحر، دلای عاشق، دیدار، راز دل، راضی مشو، 

رنگ تمنا، روزهای روشن، زندگی قشنگه، زهر جدایی، ساقی، سایه عشق، سراب،

سر بهوا، سفره عشق، سکوت، سوغات، سوگند، شب زنده داری،  شیرین جان،

عاشقترین، عتیقه، عروسک جون، عزیزترین، عطر عود، علی علی، فریاد، 

فریاد از این جدایی،  قصه من / پاییز، قلب من، قمار زندگی، کاشکی دوستت نداشتم،

کتاب هستی، کعبه، گریه امونم نمی ده، گل سنگ، گل کاغذی، گل واژه،

مثل گذشته ها نیست، مستی، من خودم رفتنی ام، من و تو یکی هستیم، مهربون من،

مهمونی بهار، مینای دل، نشانه، نگو نمی آم، نوروز، واسه ات می مردم،

وای بحالش، وفای دل، همخونه،  یا رب، یه روز.

 

زمینه نوشته پیوسته دیگر: