حکمت افلاطون

(فلسفه ی افلاطون)

Plato Philosophy

 

افلاطون که بوده است؟

افلاطون در سده ی 427 پیش از میلاد مسیح در آتن – یونان – زاده شد. سنش به هشتاد

سال رسید. وی از بزرگ زادگان بود. کم و بیش هیژده ساله بود که به سقراط برخورد و

ده سال در خدمت او به سر برد، تا اینکه پس از جان باختن استاد چندی به جهانگردی

پرداخت و سپس در نیمه ی اول سده ی چهارم پیش از میلاد مسیح به آموزش حکمت /

فلسفه روی آورد.

او در بیرون شهر آتن باغی داشت که برای دانش و شناخت / علم و معرفت گذاشته بود.

پیروانش برای استفاده از سخنانش و به دست آوردن دانش و حکمت آن جا گرد می آمدند.

از آنجا که آن محل آکادمیا نام داشت، حکمت / فلسفه ی افلاطون به آکادمی نامی شده و

پیروان او را آکادمیان نامیده شدند. امروزه نیز در غرب – اروپا و امریکا – انجمن های

علمی را آکادمی می گویند.

افلاطون با آنکه شعر و صنعتگری را نسبت به حکمت و شناخت پست می پنداشت، خود

شوق و توانایی شاعری بسیار داشت، پایه ی بلند علمی او نیز – به ویژه در ریاضیات –

عالی بوده و گفته شده که بر سر باغ آکادمی نوشته شده بوده: هر کس هندسه نمی داند،

وارد نشود.

بنابراین، افلاطون در حکمت از روش استدلال، خرد کردن، توانایی شاعری و پندار بهره

برده بوده و با آنکه روی گردانیدن از دنیا و دوری جستن از ناپاکی های آن را بر فیلسوف

و دانشمند واجب می دانست، و کار سیاست را تنها درخور فیلسوف می پنداشت و مایل بود

فکر و باور سیاسی خود را به مورد اجرا بگذارد، و برای برقراری عدالت  – که جز از

حکمت و دانش نمی توند باشد – می کوشید. اما از آنجا که جامعه ی خراب و فاسد آتن را

شایسته نمی دانست تا در آن جا به کار سیاسی بپردازد، با بعضی از حکمرانان زمان دیدار

در بیرون از آتن می گذاشت و به پیش آنان می رفت، ولی استعداد آنان نیز بیش از دیگر

مردم آتن نبود و افلاطون سرانجام از کار سیاست دشت کشید و یاباره به حکمت / فلسفه

پرداخت.

 

حکمت افلاطون چه بوده است؟

از آموزش های شفاهی افلاطون چیزی دانسته نشده، نوشته های او کم و بیش 30

نوشته کوتاه / رساله است که با ارزش ترین یادگار حکمت به شمار می آیند. همه ی این

رساله ها  به صورت گفت و گو نوشته شده، که با توجه به شوق افلاطون نسبت به

استاد، همواره یک سوی گفت و گو سقراط بوده است و در برخی از آنها – که

پژوهشگران غرب نوشته های دوران جوانی افلاطون  و روزهای نزدیک به آموزش های

سقراط می دانند – به شیوه ی سقراط نوشته شده اند. بطوری که استاد از طرف مقابل

می پرسد و پاسخ او را زمینه گفت و گو ساخته و باطل بودن آن را آشکار و اشتباه او

را نشان می دهد. اما پاسخ درست پرسش ها را به دست نمی دهد، بلکه نتیجه ی اصلی

که به دست می آید، پی بردن به نادانی و گمراهی طرف مقابل است و بیشتر هم هدف

سقراط گرفتن همین نتیجه بوده است.

از سوی دیگر، در بسیاری از نوشته های کوتاه / رساله های دیگر – مانند فیدون –

افلاطون به نشان دادن شیوه ی گفت و گوی سقراط بسنده نکرده و کم کم  رای ها و

باورهای خود را بیان می دارد و حکمت افلاطون از همه ی آن رساله ها باید به دست

آورده شود.

برگرفته از:

 

نوشتار: شیر حکمت در اروپا (جلد 1)

نوشته: محمد علی فروغی

زمینه نوشته پیوسته پیشین:

زمینه نوشته پیوسته پسین: